سال سخت فولاد میانی ایران

در حالی که برخی صنایع معدنی کشور در سال ۱۴۰۳ رشد نسبی را تجربه کردند، صنعت فولاد میانی با افت محسوس تولید و کاهش قابل توجه صادرات مواجه شد. مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، مدیریتی و بین‌المللی باعث شدند این بخش مهم از زنجیره فولاد نتواند از ظرفیت‌های بالقوه خود بهره‌برداری کامل داشته باشد.

به گزارش «می‌متالز»، صنعت فولاد میانی کشور در سال ۱۴۰۳ روزهای سخت و پرچالشی را پشت سر گذاشت. علی‌رغم رشد نسبی برخی بخش‌های معدنی، تولید محصولات فولادی نیمه‌ساخته شامل بیلت، بلوم و اسلب، نه‌تنها با کاهش همراه بود، بلکه افت چشمگیر صادرات نیز زنگ خطر را برای این بخش راهبردی به صدا درآورد.

بر اساس آمار انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، میزان تولید فولاد میانی کشور در یازده ماهه نخست سال ۱۴۰۳ حدود ۲۲ میلیون تن برآورد شده که نسبت به مدت مشابه سال قبل، کاهش ۱۰ درصدی را نشان می‌دهد. از سوی دیگر، صادرات فولاد میانی در برخی ماه‌های سال با افتی تا ۳۰ درصد روبرو شد که بیانگر عمق چالش‌های ساختاری و محیطی در این صنعت است.

یکی از مهم‌ترین دلایل افت تولید، بحران انرژی در کشور بود. محدودیت‌های شدید در تامین برق و گاز، به ویژه در فصول سرد سال، موجب شد بسیاری از کارخانه‌ها ناگزیر به کاهش ظرفیت تولید یا توقف موقت فعالیت‌های خود شوند. قطعی‌های مکرر برق، تخصیص ناکافی گاز و نبود زیرساخت‌های پایدار انرژی، چرخ تولید فولاد میانی را کند کرده و هزینه‌های تولید را به‌شدت افزایش داده است.

در کنار بحران انرژی، رکود عمیق در بخش ساخت‌وساز کشور نیز به کاهش تقاضای داخلی فولاد دامن زده است. کاهش صدور پروانه‌های ساختمانی، افت سرمایه‌گذاری در پروژه‌های عمرانی و کمبود نقدینگی در بازار مسکن، از جمله عواملی هستند که مصرف داخلی فولاد را به شدت کاهش داده‌اند. به گفته کارشناسان، تحریک این بازار می‌تواند نقش کلیدی در بازگشت صنعت فولاد به مسیر رشد ایفا کند.

از سوی دیگر، نوسانات ارزی و افزایش بی‌رویه هزینه‌ها در حوزه‌های مختلف، از جمله حمل‌ونقل، مواد اولیه نظیر سنگ‌آهن و فروآلیاژها، تولید فولاد را با فشار زیادی مواجه کرده است. نبود ثبات در سیاست‌های ارزی، اعمال نرخ‌گذاری‌های دستوری برای صادرات و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، سودآوری صادرات فولاد میانی را کاهش داده و رقابت‌پذیری تولیدکنندگان ایرانی را در بازارهای جهانی تضعیف کرده است.

تحریم‌های بین‌المللی نیز همچنان مانعی جدی برای صادرات فولاد ایران محسوب می‌شوند. سخت‌تر شدن فرآیندهای مالی، محدودیت‌های نقل‌وانتقال ارزی و مشکلات حمل‌ونقل بین‌المللی، مسیر فروش به بازارهای هدف مانند آسیای میانه، شرق اروپا و چین را دشوار کرده‌اند. همزمان، برخی تصمیمات داخلی مانند وضع عوارض صادراتی و محدودیت‌های مقطعی، چالش‌های مضاعفی برای شرکت‌های صادرکننده به همراه داشته است.

در نتیجه این فشارهای داخلی و خارجی، بسیاری از واحدهای فولادسازی با ظرفیت پایین‌تری فعالیت کرده‌اند و تعدادی از پروژه‌های توسعه‌ای نیز یا متوقف شده‌اند یا با سرعت بسیار کمتری پیش رفته‌اند. در بازار داخلی نیز قیمت فولاد به شدت تحت تاثیر نوسانات ارز و سیاست‌های کوتاه‌مدت تنظیم بازار بوده است.

صنعت فولاد میانی ایران که نقش کلیدی در تأمین نیاز صنایع پایین‌دستی و پروژه‌های زیربنایی کشور دارد، در سال ۱۴۰۳ از مسیر اصلی توسعه خود فاصله گرفته است. با وجود همه این چالش‌ها، کارشناسان معتقدند که این بخش همچنان از پتانسیل بالایی برخوردار است؛ اما برای بهره‌برداری از این ظرفیت، بازنگری در سیاست‌های کلان اقتصادی، اصلاح ساختارهای انرژی و حمایت اصولی از صادرات، امری ضروری خواهد بود.

پیشنهاد فعالان صنعت برای بازگشت به مسیر رشد، شامل توسعه زیرساخت‌های انرژی، سرمایه‌گذاری در بهره‌وری تولید، رفع موانع صادراتی و ایجاد ثبات در سیاست‌گذاری‌های صنعتی است. تحقق این موارد می‌تواند بار دیگر زمینه‌ساز جهش تولید و صادرات فولاد میانی در سال‌های آتی باشد.