افت تولید فولاد ایران

بر اساس تازه‌ترین گزارش انجمن جهانی فولاد (World Steel Association)، تولید فولاد خام در سطح جهانی طی ماه ژانویه ۲۰۲۵ با کاهش ۴.۴ درصدی نسبت به مدت مشابه در سال گذشته، به ۱۵۱.۴ میلیون تن رسیده است. این گزارش که داده‌های ۶۹ کشور تولیدکننده فولاد را بررسی کرده، نشان می‌دهد که به جز منطقه روسیه و سایر کشورهای مستقل مشترک‌المنافع + اوکراین که رشد ۱.۴ درصدی داشته‌اند، سایر مناطق جهان افت تولید را تجربه کرده‌اند. در این میان، بیشترین کاهش مربوط به خاورمیانه با ۱۵.۳ درصد افت تولید بوده که ایران نقش عمده‌ای در این کاهش داشته است.

افت ۲۴ درصدی تولید فولاد ایران؛ شدیدترین کاهش در میان تولیدکنندگان برتر

طبق آمار منتشر شده، ایران در نخستین ماه سال ۲۰۲۵ حدود ۲.۲ میلیون تن فولاد خام تولید کرده که نسبت به ژانویه سال گذشته، کاهش ۲۴.۱ درصدی را نشان می‌دهد. این افت تولید، بیشترین کاهش در میان ۱۰ تولیدکننده برتر فولاد جهان بوده و باعث شده که خاورمیانه نیز به عنوان یکی از مناطق فولادخیز جهان، بیشترین میزان کاهش تولید را در مقایسه با سایر مناطق تجربه کند.

کارشناسان، ناترازی انرژی را مهم‌ترین عامل افت تولید فولاد در ایران عنوان کرده‌اند. در سال‌های اخیر، محدودیت‌های شدید در تأمین برق و گاز به‌ویژه در فصول سرد سال، تولید فولاد کشور را تحت تأثیر قرار داده و صنایع فولادی را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده است.

چین همچنان در صدر تولید، آمریکا و هند رشد کردند

با وجود کاهش جهانی تولید فولاد، چین همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده این محصول است و بخش قابل‌توجهی از فولاد جهانی را تأمین می‌کند. در مقابل، کشورهایی مانند هند و ایالات متحده آمریکا برخلاف روند جهانی، افزایش تولید داشته‌اند که نشان‌دهنده سیاست‌های حمایتی و برنامه‌ریزی منسجم این کشورها برای توسعه صنعت فولاد است.

افزایش قیمت فولاد در ایران؛ تأثیر نوسانات ارزی و انتظارات تورمی

همزمان با افت تولید فولاد، قیمت فولاد ساختمانی در ایران روندی افزایشی داشته است. افزایش نرخ ارز، رشد تقاضا و انتظارات تورمی از جمله عواملی هستند که در نخستین ماه سال میلادی، باعث رشد قیمت میلگرد و سایر محصولات فولادی شده‌اند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که اگر روند افزایشی قیمت فولاد ادامه یابد، می‌تواند به بحران در صنعت ساختمان کشور منجر شود. بخش ساخت‌وساز، پروژه‌های عمرانی، سدسازی، پل‌سازی و خطوط ریلی وابستگی زیادی به فولاد دارند و افزایش قیمت این محصول می‌تواند هزینه‌های پروژه‌های عمرانی را به شکل قابل‌توجهی افزایش دهد.

نقش فولاد اصفهان در ثبات بازار داخلی

استان اصفهان به عنوان قطب اصلی تولید فولاد ساختمانی در کشور شناخته می‌شود. بر اساس اطلاعات منتشر شده در بورس کالا، مجتمع فولاد سپید فراب کویر با ۸ درصد سهم بازار، بزرگ‌ترین عرضه‌کننده میلگرد در کشور است. همچنین، ذوب‌آهن اصفهان با ۷ درصد سهم بازار، پس از چند شرکت بزرگ دیگر، یکی از مهم‌ترین تأمین‌کنندگان میلگرد به شمار می‌رود.

در سوی دیگر، فولاد مبارکه اصفهان که بزرگ‌ترین تولیدکننده فولاد کشور محسوب می‌شود، ۳۶ درصد از تولیدات خود را به بخش ساختمان و سازه اختصاص داده است. کارشناسان بر این باورند که افزایش تولید در فولاد مبارکه و سایر کارخانه‌های بزرگ فولادی، می‌تواند ثبات بیشتری به بازار فولاد ساختمانی کشور ببخشد و مانع از رشد افسارگسیخته قیمت‌ها شود.

بحران انرژی و لزوم اتخاذ راهکارهای فوری

کاهش تولید فولاد ایران در ژانویه ۲۰۲۵، زنگ خطری برای صنعت فولاد کشور به شمار می‌آید. بحران انرژی، عدم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های تولید و افزایش هزینه‌های تولید از جمله مشکلات اساسی این صنعت هستند که اگر برای آنها راه‌حلی فوری اندیشیده نشود، ممکن است در ماه‌های آینده تولید فولاد ایران با کاهش بیشتری مواجه شود.

کارشناسان راهکارهایی مانند:
✅ سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های اختصاصی صنایع فولادی
✅ افزایش بهره‌وری مصرف انرژی و به‌کارگیری فناوری‌های کم‌مصرف
✅ حمایت از تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات مواد اولیه
✅ ایجاد مشوق‌های صادراتی برای افزایش ارزآوری صنایع فولادی

را به عنوان راهکارهای اساسی برای عبور از این بحران پیشنهاد می‌دهند.

جمع‌بندی

گزارش جدید انجمن جهانی فولاد نشان می‌دهد که ایران با کاهش ۲۴.۱ درصدی تولید، بیشترین افت تولید را در میان ۱۰ کشور برتر فولادساز جهان داشته است. این کاهش، ناشی از مشکلات تأمین انرژی و ناترازی گاز و برق بوده که صنایع فولادی کشور را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.

از سوی دیگر، افزایش قیمت فولاد ساختمانی در بازار داخلی، می‌تواند چالش‌های جدی برای پروژه‌های عمرانی و صنعت ساختمان ایجاد کند. استان اصفهان که یکی از قطب‌های اصلی تولید فولاد کشور است، نقش مهمی در تنظیم بازار دارد و افزایش تولید در کارخانه‌های بزرگ این استان، می‌تواند تا حدودی از نوسانات قیمتی بکاهد.

در نهایت، کارشناسان تأکید دارند که بدون اتخاذ سیاست‌های راهبردی در حوزه انرژی و تولید فولاد، کشور در آینده نزدیک با بحران‌های عمیق‌تری در این صنعت مواجه خواهد شد. دولت و فعالان این بخش باید در سریع‌ترین زمان ممکن، برای رفع چالش‌های پیش‌روی صنعت فولاد کشور، برنامه‌ریزی دقیق‌تری داشته باشند تا ایران بتواند جایگاه خود را در بازار جهانی حفظ کند.