با پیچ و انواع آن آشنا شوید

در تمامی صنایع بزرگ و کوچک، برای ایجاد اتصال بین دو قطعه با هر جنسی به یکدیگر از انواع پیچ استفاده می‌شود. پیچ‌ها درواقع نوعی استوانه با شیارهای مارپیچ است که سر آن‌ها اشکال مختلفی دارد که برای چرخاندن آن توسط پیچ‌گوشتی و آچار و … کاربرد دارد.

در این مقاله ما قصد داریم شما را با پیچ، انواع، کاربردها، مشخصاتف نحوه تولید و مزایا آن آشنا کنیم، و عوامل موثر بر قیمت پیچ را بیان کنیم.

معرفی پیچ

پیچ، نوعی بست برای اتصال اجسام با هر جنسی به یکدیگر است که می‌تواند انواع بسیار متنوعی داشته باشد. از نظر ظاهر این نوع بست، دارای بخش‌خای مختلفی است که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

اجزا پیچ
تصویری از اجزا پیچ

اجزا پیچ

پیچ‌ها دارای یک سر، ساقه، و رزوه هستند که در اینجا قصد داریم هرکدام را معرفی نماییم.

1. سر پیچ (Head)

این محصول دارای یک سر با اشکال مختلف و به صورت پهن یا گرد است که از سایر قسمت‌ها بزرگتر می‌باشد و مهم‌ترین قسمت آن محسوب می‌شود. این بخش برای آن است که پیچ‌ها تا انتها درون قطعا فرو نروند.

2. ساقه پیچ (Shank)

ساقه، از سر تا انتهای پیچ‌ها محسوب می‌شود که دو بخش استوانه‌ای و مخروطی دارد. این بخش با توجه به کاربردهای خود پیچ، می‌تواند رزوه شود.

3. روزه (Thread)

رزوه‌ها به صورت شیارهایی برای محکم کردن قطعات برروی ساقه پیچ‌ها قرار دارد که انواع مختلفی مانند دندان اره‌ای، حلزونی، چهارگوش، ریز، درشت، آمریکایی، 8تایی، 12تایی و 16 تایی دارند. همچنین این شیارها می‌توانند به صورت مثلثی، نیم‌دایره، ذوزنقه و مربع باشند.

4. گام پیچ

به فاصله هر شیار تا شیار دیگرد گام پیچ گفته می‌شود. شیارهای پیچ به دو صورت هستند:

  1. شیار راستگرد: در این حالت، جهت سعود رزوه‌ها به صورت راستگرد است و برای باز کردن آن باید آچار یا پیچ‌گوشتی را به سمت چپ بچرخانیم.
  2. شیار چپگرد: این نوع در موارد معدود و خاص استفاده می‌شود.
انواع پیچ
تصویری از انواع پیچ

انواع پیچ

پیچ‌ها کاربردهای فراوانی در انواع صنایع دارند، به همین دلیل انواع بسیاری از آن‌ها تولید می‌شوند تا برای کاربردهای متنوع مناسب باشند. این محصول را می‌توان براساس فاکتورهایی مانند نوع سر پیچ، نوع کاربرد، نوع گرید و شکل ظاهری به انواع گوناگونی دسته‌بندی کرد که در ادامه به معرفی آن‌ها خواهیم پرداخت.

1. انواع پیچ براساس نوع سر آن

سرِ پیچ‌ها بسته به کاربردی که دارد، می‌تواند انواع مختلفی داشته باشد:

پیچ سر شش‌گوش
تصویری از پیچ سر شش‌گوش

1.1 سر شش گوش

این نوع دارای شش ضلع است که در دو نوع کامل و نیمه کامل تولید می‌شود.

پیچ سر نیمه‌گرد
تصویری از پیچ سر نیمه‌گرد

1.2 سر نیمه گرد

به صورت کلی از این نوع در مواقعی استفاده می‌شود که به سطح صاف احتیاج نباشد. نوعی سرگرد واشردار در اتصالات ورق‌های آهنی و فولادی کاربرد دارد.

1.3 سر مخفی

نوع سر مخفی، اغلب به شکل سرتخت بوده و در قطعه اتصالی به طور کامل فرو می‌رود و با سطح صاف هماهنگ می‌شود.

1.4 سر ذوزنقه‌ای

در این نوع، سطح حامل پیچ، افزایش پیدا می‌کند.

2.  انواع پیچ براساس نوع کاربرد آن

کاربردهای این نوع بست فراراوان است، به همین دلیل باید براساس کاربرد، به انواع بسیاری نیز تقسیم شوند.

پیچ آلن
تصویری از پیچ آلن (Socket Screw)

2.1 پیچ آلن (Socket Screw)

این نوع که به آن سوکتی نیز گفته می‌شود، از انواع بسیار پرکاربرد بوده و در صنایع مختلفی به کار می‌رود. نوع سوکتی، یک فرورفتگی در سر خود دارد که به همین دلیل برای باز و بسته کردن آن باید از آچار مخصوص یعنی آچار آلن استفاده شود. تولید این محصول براساس استاندارد DIN912 می‌باشد.

پیچ نوک‌بُر ( Thread Cutting Machine Screw)
تصویری از پیچ نوک‌بُر ( Thread Cutting Machine Screw)

2.3 پیچ نوک بُر (Thread Cutting Machine Screw)

این نوع بسیار مشابه پیچ ماشین است و تنها تفاوت آن‌ها، وجود بریدگی در سر این نوع پیچ است. از این نوع در زمان‌‌هایی استفاده می‌شود که به نیروی چرخشی بالاتری نیاز باشد.

پیچ بالابر یا آسانسوری
تصویری از پیچ بالابر یا آسانسوری (Elevator Bolt)

2.4 پیچ بالابر یا آسانسوری (Elevator Bolt)

نوع بالابر یا آسانسوری، یک سر با قطر بزرگ، گردن باریک و چهارگوش یا مثلثی دارد که باعث می‌شود از آن برای اتصال سطوح نرم و پلاستیکی مانند نوار نقاله استفاده شود. این نوع برای کاهش ارتعاش و حرکات طراحی شده است.

پیچ چوب (Wood Screw)
تصویری از پیچ چوب (Wood Screw)

2.5 پیچ چوب (Wood Screw)

این نوع، از انواع پرکابرد بوده و نیمه‌رزوه و یا دارای رزوه‌های بزرگ با فاصله زیاد است، به همین دلیل در دسته انواع نیمه‌رزوه قرار می‌گیرد. شکل سر آن به صورت تخت، گرد و بیضی بوده، رنگ آن زرد یا نقره‌ای است و پوشش آن زینک یا اتسنلس می‌باشد. ساخت این محصول براساس استاندارد DIN7997 است.
همانطور که از نامش پیداست، این نوع در صنایع چوب کاربردهای فراوانی دارد و از آن برای اتصال انواع چوب، ام‌دی‌اف و فایبرگلاس استفاده می‌شود.

پیچ مغزی (Set Screw)
تصویری از پیچ مغزی (Set Screw)

2.6 پیچ مغزی (Set Screw)

این نوع مشابه آلن بوده و نوعی پیچ ماشینی است که در انواع آلنی، پیچ‌گوشتی خور و نوک‌تیز تولید می‌شود. نوع مغزی، سر (Head) ندارد و سر آن درون بدنه قرار گرفته است. همچنین برای اتصال دو قطعه، درون قطعه فرو می‌رود، به همین دلیل از این نوع در مواردی استفاده می‌شود که فضای کار محدود است یا نباید هیچ زائده‌ای روی کار وجود داشته باشد.

پیچ چشمی (Eye Bolt)
تصویری از پیچ چشمی (Eye Bolt)

2.7 پیچ چشمی (Eye Bolt)

این نوع در سر خود دارای یک حلقه است که می‌توان با انداختن زنجیر یا طناب درون حلقه، از آن برای کارهای جابجایی استفاده کرد. گاهی نوع چشمی را با مهر استفاده می‌کنند، اما اغلب به صورت نوک‌تیز خودکار، به عنوان تکیه‌گاه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

پیچ شانه‌دار (Shoulder Bolt)
تصویری از پیچ شانه‌دار (Shoulder Bolt)

2.8 پیچ شانه‌دار (Shoulder Bolt)

در نوع شانه‌دار، قسمت میانی آن تقویت شده است و برای ایجاد تکیه‌گاه در مواردی که نیاز است پیچ بارهای خمشی و برشی را تحمل کند به کار می‌رود. همچنین این نوع به پیچ انباری نیز معروف است.

پیچ لگ (Lag Screw)
تصویری از پیچ لگ (Lag Screw)

2.9 پیچ لگ (Lag Screw)

این نوع از نظر ظاهری شبیه به نوع پیچ چوب است با این تفاوت که سر آن شش گوش یا چهارگوش می‌باشد. انتهای آن به صورت مخروطی رزوه شده است که برای بستن با گشتاور بالا در صنایع ساختمانی و چوبی استفاده می‌شود. تولید این محصول براساس استاندارد DIN571 است.

انکر بولت (Anchor Bolt)
تصویری از انکر بولت (Anchor Bolt)

2.10 انکر بولت (Anchor Bolt)

انکر بولت یا رول بولت، از یک استوانه فلزی چاکدار، یک مهره، یک واشر و یک سر مخروطی تشکیل شده است که از انواع ساختمانی محسوب می‌شود. از این نوع در بتن استفاده می‌شود و برای افزایش حجم اتصال کاربرد دارد.

شما می‌توانید برای اطلاع از قیمت روز بولت، از طریق لینک وارد صفحه مربوطه شده و از قیمت آن به صورت لحظه‌ای مطلع شوید و این محصول را به صورت اینترنتی و از طریق سایت خریداری نمایید.

یو بولت (U Bolt)
تصویری از یو بولت (U Bolt)

2.11 یو بولت (U Bolt)

این نوع که شکل آن به صورت U است، در موارد خاصی به کار می‌رود. به عنوان مثال، برای اتصال، نگه داشتن و ساپورت لوله‌ها کاربرد دارد. سایز این نوع نیز، براساس سایز لوله تعیین می‌شود.

هنگر بولت (Hanger Bolt)
تصویری از هنگر بولت (Hanger Bolt)

2.12 هنگر بولت (Hanger Bolt)

این بولت، تماما رزوه بوده و رزوه‌های یک طرف آن، مشابه چوب و رزوه طرف دیگر، مشابه ماشینی است. از این نوع برای اتصال صفحات با جنس مختلف استفاده می‌شود.

اِستاد بولت (Stud Bolt)
تصویری از اِستاد بولت (Stud Bolt)

2.13 اِستاد بولت (Stud Bolt)

استاد بولت تمام رزوه است و در دو انتهای خود مهره دارد. این نوع، از انواع مهم و بسیار پرکاربرد محسوب می‌شود که در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، خودروساززی و ماشین‌آلات صنعتی، صنایع معدن و به ویژه در شیرآلات صنعتی و بستن فلنج‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

تی بولت (T Bolt)
تصویری از تی بولت (T Bolt)

2.14 تی بولت (T Bolt)

از این نوع، برای بست‌های داربست فلزی استفاده می‌شود که باز و بسته کردن آن با دست کار آسان است.

جِی بولت (J Bolt)
تصویری از جِی بولت (J Bolt)

2.15 جِی بولت (J Bolt)

جی بولت، همانطور که از نامش پیداست مشابه حرف انگلیسی J است که بیشترین کاربرد آن، عمل به عنوان قلاب گیرنده می‌باشد. این نوع جایگزین بسیار مناسبی برای آی بولت‌ها بوده و باز و بسته کردن آن سریع‌تر است و به کار سرعت می‌بخشد.

3. انواع پیچ براساس گرید یا کلاس آن

گریدها درواقع مشخصات و ویژگی‌های پیچ هستند که برای خرید و استفاده‌ی آن به افراد کمک می‌کند تا براساس کاربرد مورد نظر در صنایع و ساختمان‌سازی، گرید موردنظر خود را انتخاب نمایند. هرچه گرید پیچ و مهره بالاتر باشد، به معنای استفاده از آلیاژ مناسب تر در ساخت آن و استحکام بیشتر آن است.

3.1 کلاس 5.6

این کلاس در بسن انصالات آهنی و برخی فلزات مشابه کاربرد دارد و انعطاف آن نسبت به سایر کلاس‌های بالاتر بیشتر است. این گرید توسط شرکت‌های اروپایی و براساس استاندارد DIN تولید می‌شود، اما به دلیل فراوانی آن در بازارهای ایران، به آن پیچ آن نیز می‌گویند.
همچنین این گرید از انواع پیچ شش‌گوش محسوب می‌شود و مهره مورد استفاده برای آن معمولا کلاس بالاتر از 5 است.

3.2 کلاس 8.8

این گرید درصد کربن کمتری دارد و استقامت آن بالاتر از کلاس 5.6 است؛ به همین دلیل از آن در اتصالات سنگین‌تری استفاده می‌شود. قطر این محصول متغیر بوه و وزن آن بین 80 تا 1000 کیلوگرم است.

3.3 کلاس 10.9

این کلاس نسبت به کلاس‌های 5.6 و 8.8، استحکتم بالاتری دارد که این ویژگی باعث شده است که این گرید در صنایعی مانند پل‌سازی، نفت و گاز، ساخت دکل‌های مخابراتی و سدسازی کاربرد داشته باشد. این کلاس به پیچ خشکه نیز شناخته می‌شود و می‌تواند وزن 1000 تا 100هزار کیلوگرم را تحمل کند. قطر داخلی این محصول نیز از 4 تا 42 میلی‌متر است.

3.4 کلاس 12.9

کلاس 12.9 درصد بالایی از کربن را در ترکیبات خود داراست که باعث می‌شود استحکام بسیار بالایی داشته باشد. این نوع، دارای سطح مقطعی معادل 1044 میلی‌متر مربع و وزن حدود 125 کیلوگرم است که آن را به بزرگترین نوع پیچ تبدیل کرده است. این گرید می‌تواند فشار بسیار زیادی را تحمل کند به همین دلیل از آن در صنایع فوق سنگین استفاده می‌شود.

4. انواع پیچ براساس شکل ظاهری

در این دسته‌بندی، دو نوع پیچ وجود دارد که به صورت خودکار و غیرخودکار هستند. در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

4.1 خودکار

نوع خودکار به مهره برای ثابت شدن در قطعه احتیاجی ندارد و درون قطعه فرو می‌رود. نوک آن معمولا مانند میخ، تیز است و می‌تواند قطعه را سوراخ کند. از انواع آن می‌‌توان به پیچ سر مته‌ای و یا چوب اشاره کرد.

4.2 غیرخودکار

در این نوع، از مهره یا قطعه‌ای مشابه مهره برای ثابت کردن آن در قطعه مورد نظر استفاده می‌شود. از معروف‌ترین انواع آن پیچ شش گوش است، اما می‌توان مواردی مانند اتاقی، جوشی، استوانه، آلن، استاد بولت و … را نیز نام برد.

5. انواع پیچ براساس درصد کربن موجود در فولاد آن

در تولید پیچ‌ها، نوع جنس و مواد اولیه که در ساخت آن استفاده می‌شود بسیار بر کیفیت محصول و قیمت آن تاثیرگذار است. نوع مفتول فولادی که در آن به کار می‌رود، باید قابلیت فرم‌پذیری سرد داشته باشند. علاوه‌براین، پس از تولیدف مود عملیات حرارتی قرار می‌گیرند تا مقاومتشان تقویت شود.

5.1 فولاد کم کربن

این نوع به پیچ آهنی نیز معروف است و معمولا در صنایعی کاربرد دارد که تحت تاثیر حرارت، کشش و نیرو نباشد؛ مانند صنایع برق و مخابرات و صنایع پایین‌دستی.

5.2 فولاد کربن متوسط

این نوع نیز با نام پیچ فولادی یا خشکه شناخته می‌شود که استحکام بالایی دارد، به همین دلیل در صنایعی مانند استراکچرسازی، پل‌سازی، نفت و صنایع حساس مورد استفاده قرار می‌گیرد.

5.3 فولاد کربن بالا

این نوع، نوع ضدزنگ بوده و مقاومت بسیار بالایی دارد. با توجه به این ویژگی، از این نوع در صنایع غذایی، دریایی و مکان‌هایی که مرطوب هستند استفاده می‌شود.

مشخصات فنی پیچ

این محصول براساس کاربرهایی که می‌تواند داشته باشد، در جنس‌های مختلفی تولید می‌شود که شامل موارد زیر است:

  1. پلاستیک
  2. تیتانیوم
  3. آلیاژ مس
  4. فولاد ضدزنگ
  5. استیل
  6. آلومینیوم
  7. فولاد
  8. برنج

همچنین انواع آن نیز می‌توانند براساس استانداردهای متنوعی مانند استاندارد ASTM، استاندارد DIN آلمان و استاندارد ایزو که از پرکاربردترین انواع استانداردها محسوب می‌شود، تولید شوند.

روش‌های تولید پیچ

برای تولید این محصول، از سیم‌های کم فولاد تا فولاد متوسط استفاده می‌شود، و یا سایر فلزات سخت و با قیمت ارزان‌تر را به کار می‌برند. فلزاتی که برای ساخت آن به کار می‌رود شامل برنج، آلیاژهای نیکل، فولادهای ضدزنگ و آلیاژ آلومینیوم می‌باشند. کیفیت فلزی که به کار می‌رود بر کیفیت پیچ تاثیرر بسیاری دارد.

برای محافظت بیشتر، فولاد را با نیکل، کادمیوم، روی یا کروم می‌توانند روکش‌دار کنند. پیچ‌ها با روش‌های گوناگونی تولید می‌شوند. برای تولید انواع کوچکتر با طرح‌های منحصر به فرد، از ماشین برای ساخت آن‌ها استفاده می‌شود و این ماشینکاری، دقیق، زمانبر و گرانتر از سایر روش‌هاست. بیشتر پیچ‌ها با روش نورد سرد ساخته می‌شوند.

1. فرآیند نورد

این فرآیند با پرس سرد آغاز شده و در آن سیم از طریق دستگاه تغذیه می‌شود. سیم، پس از صاف شدن، به طول‌های مشخصی بریده شده و پس از آن، سر سیم به شکلی از پیش تعیین شده برش داده می‌شود. به این صورت، در عرض 1 دقیقه 100 تا 550 تا پیچ خام تولید می‌شود. پس از آن پیچ‌های خام به دستگاه‌های برش وارد شده و قطعه‌های خام را وارد قالب می‌کند.

2. فرآیند ماشینکاری: پیچ‌های سفارشی

این فرآیند اصول بسیاری دارد که برای تولید آن از ماشین‌های گران قیمت زیادی استفاده می‌شود. روند ایجاد سیم و سر مشابه روش نورد سرد بوده، اما برای ادامه فرآیند به دستگاه‌های دقیق‌تر احتیاج است که این ار باعث می‌شود روند تولید بسیار زمان‌بر شود.

کاربردهای پیچ

کاربردهای هر نوع را در بخش انواع پیچ کامل توضیح داده‌ایم، اما به طور کلی از این محصول در صنایع زیر استفاده می‌شود:

  1. پل و سد سازی
  2. ساختمان‌سازی
  3. کشتی‌سازی
  4. نفت، گاز و پتروشیمی
  5. خودروسازی

مزایا پیچ

بزرگترین مزیت این محصول این است که انواع بسیاری دارد تا در موارد مختلف بتوان از آن استفاده کرد، اما از دیگر مزایای آن، می‌توان به موارد زیر نیز اشاره کرد:

  1. هزینه پایین و مقرون به صرفه بودن
  2. نصب آسان
  3. نیاز به فضای کم
  4. مقاومت حرارتی بالا

سخن پایانی

این مقاله شما هرچیزی که برای شناخت انواع پیچ، کاربردهای هر نوع و نحوه تولید آن‌ها نیاز است بدانید را به زبان ساده بیان کرده است. این مطالب به شما کمک می‌کند تا بتوانید نوع درست را، مطابق کاربرد موردنظر خود خریداری کرده و از آن استفاده نمایید.

شما می‌توانید از طریق شماره تماس 91006007-021 با مشاوران ما در آهنک در ارتباط باشید تا از راهنمایی‌های آن‌ها در خصوص خریداری این محصول بهره‌مند شوید.